Morska Aktualizacja Prawna – Kwiecień 2026
„Subject to contract” [z zastrzeżeniem zawarcia umowy] – czy doszło do
zawarcia umowy czy nie? Kluczowe znaczenie w praktyce obrotu morskiego
(opracowanie: Kancelaria Marek
Czernis & Co.)
Nota kancelarii – udział w sprawie i bieżące doradztwo
Omawiane zagadnienie było
bezpośrednio przedmiotem sprawy, w której kancelaria uczestniczyła, w
szczególności w kontekście: negocjacji kontraktów morskich (charterparty, SPA,
offshore), sporów dotyczących momentu zawarcia umowy, interpretacji formuły
„subject to contract”, odpowiedzialności
stron na etapie pre-contractual negotiations.
Kancelaria aktywnie doradza
armatorom, czarterującym, przewoźnikom oraz podmiotom frachtującym w
zakresie ryzyk prawnych związanych z zawieraniem umów w obrocie morskim.
1. Wprowadzenie – znaczenie formuły „subject to contract”
Formuła: „subject to contract”
jest powszechnie stosowana w
negocjacjach handlowych, w tym w sektorze żeglugi, offshore oraz energetyki.
Jej podstawowa funkcja polega na
tym, że: strony nie są związane prawnie, dopóki nie zostanie podpisana
ostateczna umowa.
2. Kluczowe pytanie – kiedy powstaje umowa?
W praktyce powstaje fundamentalny
problem: czy mimo użycia formuły „subject to contract” strony mogą zostać
uznane za związane umową?
Odpowiedź zależy od: zachowania
stron, stopnia zaawansowania negocjacji, istnienia elementów essentialia
negotii.
3. Zasada ogólna – brak wiążącego kontraktu
W prawie angielskim formuła
„subject to contract”: co do zasady oznacza brak zamiaru związania się umową, chroni
strony przed powstaniem zobowiązania na etapie negocjacji.
Oznacza to, że nawet przy
uzgodnieniu kluczowych warunków: umowa nie powstaje, dopóki nie zostanie
formalnie zawarta.
4. Wyjątki – kiedy umowa może powstać mimo zastrzeżenia
Pomimo powyższego, istnieją
sytuacje, w których sąd może uznać, że: strony zrezygnowały z warunku „subject
to contract”, lub swoim zachowaniem
potwierdziły zamiar zawarcia umowy.
4.1. Zachowanie stron (conduct):
rozpoczęcie wykonywania umowy,
płatności, wydanie instrukcji
operacyjnych.
4.2. Częściowe wykonanie (partial performance)
Jeżeli strony zaczynają wykonywać
umowę, może to wskazywać, że traktują ją jako wiążącą.
4.3. Waiver
Strony mogą dorozumianie
zrezygnować z warunku „subject to contract”.
5. Znaczenie dla praktyki morskiej
W sektorze morskim problem ten ma
szczególne znaczenie w odniesieniu do: charterparty negotiations, kontraktów
offshore (EPC/EPCI), sprzedaży statków (MoA), umów logistycznych i
transportowych.
6. Ryzyka praktyczne
6.1. „Phantom contract”
Strony mogą nieświadomie znaleźć
się w sytuacji, w której: jedna strona uważa, że umowa została zawarta, druga –
że nadal trwa negocjacja.
6.2. Odpowiedzialność odszkodowawcza
Możliwe są roszczenia: za
zerwanie negocjacji, za poniesione koszty, za utracone korzyści.
7. Implikacje kontraktowe
Z praktyki kancelarii wynika, że
kluczowe znaczenie ma: precyzyjne stosowanie formuły „subject to contract”, unikanie
działań mogących sugerować zawarcie umowy, odpowiednie dokumentowanie
negocjacji.
8. Rekomendacje praktyczne
- Stosować jasne zastrzeżenia „subject to
contract” w komunikacji.
- Unikać rozpoczęcia wykonania umowy przed jej
podpisaniem.
- Kontrolować korespondencję handlową (emails,
recap).
- Wprowadzać klauzule pre-contractual
liability tam, gdzie to konieczne.
9. Podsumowanie
Formuła „subject to contract”
pozostaje jednym z najważniejszych narzędzi zarządzania ryzykiem w
negocjacjach.
Jednak jej skuteczność zależy od:
konsekwencji stron, spójności działań, właściwego stosowania w praktyce.
Z uwagi na fakt, że zagadnienie
to było przedmiotem sprawy prowadzonej przez kancelarię, rekomendujemy
szczególną ostrożność przy jego stosowaniu w obrocie morskim.
Nota końcowa – publikacje kancelarii
Więcej analiz i komentarzy
dotyczących prawa morskiego, charterparty, offshore i negocjacji kontraktowych
można znaleźć na stronie:
oraz na naszym profilu LinkedIn:
https://www.linkedin.com/company/czernis
i X.Com: https://x.com/MCLO_LAWOFFICE